Patent Alma - Patent Almak
Bir fikriniz var ve bunu gerçekleştirmek istiyorsunuz. Hatta fikriniz üzerinden
iş kurmak istiyorsunuz. Bu durumda en büyük korkunuz, fikrinizin başkaları tarafından
çalınması olur. Bunu önlemenin en güzel yöntemlerinden birisi de patent almaktır.
Bu yazıda kendi patent alma maceralarımdan doğan tecrübeleri paylaşmak istiyorum.
Patent ile fikirlerinizi nasıl koruyabilirsiniz?
Patent alarak fikrinizi, sizin izniniz olmadan uygulamak isteyen herkesten koruyabilirsiniz.
Ama bu korumanın bazen yanlış anlaşıldığı olur.
Öncelikle patent almak, fikrinizi dünya çapında koruma altına almak değildir. Yalnızca
Patent Anlaşmasına tabi olan ülkeler içinde koruma talep edebilirsiniz. Ve yine
bir fikrin patentini almak, fikrinizi patent anlaşmasına tabii olan bütün ülkelerde
korumak değildir.
Hangi ülkede koruma istiyorsanız o ülkeler için başvuru yaparsınız.
Dünya patenti diye birşey yoktur. Patentler ulusaldır. Eğer birden fazla ülkede
patent almak isterseniz, uluslar arası başvuru sistemleri kullanılsa dahi her ülkeye
tek tek başvuruda bulunmanız gerekir.
Birden fazla ülkede patent almak isterseniz, patent ofislerinin size verdiği rüçhan
yani öncelik hakkını da kullanabilirsiniz: Önce bir ülkede başvurunuzu yaparsınız,
bu başvuru sırasında diğer ülkeler için öncelik hakkını talep edersiniz. Bu durumda
sizin öncelik hakkınız olan bir ülkede, başka birisi sizin fikrinizi patentleyemez.
Tabiki öncelik hakkının iki yıl gibi bir süresi var. Bu süre içerinde öncelik hakkınız
olan ülkelerde patnet haklarını almalısınız.
Ayrıca doğrudan Avrupa Patent Ofisine de başvurabilirsiniz.
Nelere patent alabilirsiniz?
Birçok fikrinize patent alabilrsiniz. Yalnız patent alabilmeniz için, fikrinizin
buluş kapsamına girmesi gerekir. Buluş kavramını/kapsamını daha iyi anlatmak için
aşağıdaki listeleri kullanalım.
Öncelikle aşağıdaki maddeler buluş kapsamına girmezler. Bunlara patent alamazsınız:
- Keşifler, bilimsel teoriler, matematik metotları
- Zihni, ticari ve oyun faaliyetlerine ilişkin plan, usul ve kurallar
- Edebiyat ve sanat eserleri, bilim eserleri, estetik niteliği olan yaratmalar, bilgisayar
yazılımları
- Bilginin derlenmesi, düzenlenmesi, sunulması ve iletilmesi ile ilgili teknik yönü
bulunmayan usuller
- Vücuduna uygulanacak cerrahi ve tedavi usulleri ile vücut ile ilgili teşhis usulleri
Fikrinize patent alabilmeniz için, yani fikrinizin buluş olabilmesi için, fikrin
şu üç özelliği gerekir:
- Yenilik: Buluşunuz yeni olmalıdır.
- Buluş basamağı: Buluşunuz bilinen tekniği bir adım öne götürmelidir. Buluşunuzun
yaptığı iş, aynı işin daha önceden yapılan haline birşeyler katmalıdır.
- Sanayide uygulanabilirlik: Buluşlar, sanayide üretilebilir veya uygulanabilir
olmalıdır. Ayrıca, üretim usulleri de patentlenebilmektedir.
Bu maddeler içerisinde, her türlü fikrinize patent alabilirsiniz. Bu sizin en doğal
hakkınız.
Ayrıca yeni olmayan bir fikre de patent alabilirsiniz. Fikrin bir başka bir ülkede
patenti alınmıştır, ama Türkiye'de ne patenti ne de öncelik hakkı alınmıştır. Bu
durumda siz o fikrin patentini alabilirsiniz.
Yalnız bu durumda, yenilik maddesi çiğnendiğinden dolayı koruma süreniz kısalır.
İncelemesiz yani 7 yıllık patent alabilirsiniz.
Koruma çeşitleri ve süreleri nelerdir?
Türk Patent Enstitüsü size üç çeşit koruma sunar. Koruma ihtiyacınıza göre patent
veya faydalı model seçimi yapabilirsiniz:
İncelemeli Patent:
20 yıllık koruma sağlayan patent türüdür. Patent hakkının çıkabilmesi için, buluşun
üç kez incelemeye girmesi ve yukarıdaki üç maddeye uyup uymadığının kontrol edilmesi
gerekir.
İncelemesiz Patent:
7 yıllık koruma sağlayan patent türüdür.
Eğer buluş konunuz yenilik maddesini sağlamıyorsa, yani başka bir ülkede patenti
alınmışsa, yine patent alabilirsiniz. Yalnız buluş konusu, diğer ülkedeki patent
ile birlikte zaten incelemiş olduğu için incelenmez. Ve sadece incelemesiz patent
alabilirsiniz.
Faydalı Model:
Türk Patent Enstitüsünün, sanayici ve işletmecileri desteklemek için sağlamış olduğu
koruma türüdür. Koruma süresi 10 yıldır ve işlemleri patent alma işlemine göre daha
kısadır. Bu koruma çeşidi için yapılacak başvuruların, yukarıda bahsettiğim üç maddeden
buluş basamağını içermesi gerekmemektedir.
Patent alma ücretleri nelerdir?
Bir incelemeli patent için yaklaşık 2,000 lira gibi bir para harcamanız gerekir,
yalnız Tübitak teşviğiyle patent almak nerdeyse ücretsiz gibidir.
Tübitak teşvikleri birçok kişiye 3,000 liralık teşvik verir. En güzel yanı ise,
bu teşvikten yararlanmak için çok uçuk kaçık bir buluşa sahip olmak zorunda değisiniz;
bu teşvik birçok kişiye verilen bir teşviktir.
Fakat faydalı model başvuruları Tübitak teşviğinden yararlanamazlar.
Patent alma işlemleri nasıl yürütülür?
Patent alma işlemlerini kendiniz yapabilirsiniz veya bir patent ofisi ile anlaşır,
onlara vekalet verirsiniz ve bütün işlemleri onlar yürütür. Patent enstitüsünün
işlemlerle ilgili size sunduğu çok güzel bir sistem de var: Dosyalarınızın durumunu
internetten takip edebilirsiniz.
Bir sonraki yazıda bu işlemlerin neler olduğundan, hangi belgeleri hazırlamanız
gerektiğinden bahsedeceğim.
Patent aldıktan sonra ne yapılacak?
Patent Enstitüsü size patent hakkını verirken, o buluşu 3 sene içinde üretmenizi/uygulamanızı
ve enstitüye bildirmenizi istiyor.
Buluşunuzu üretmeleri için, başka kişilere patent hakkınızı satabilir ve kiralayabilirsiniz
de. Yalnız yine patent enstitüsünün bundan haberi olması gerekiyor.
Bu yazı kendi başvurularım sırasında edindiğim tecrübelerin yanısıra, Türk Patent
Enstitüsü'nün sitesindeki kaynaklardan faydalanılarak yazılmıştır. Merak ettip de
bu yazıda bulamadığınız konuları oradan araştırabilir veya bu yazıya yorum olarak
yazıp sorabilirsiniz.
Buluşlara patent verilebilmesi için;
a) Başvuru dilekçesi,
b) Buluş konusunu açıklayan tarifname,
c) Patentle korunması istenilen buluşun unsur veya unsurlarını kapsayan istem veya
istemler,
d) Tarifnamede, istem veya istemlerde atıf yapılan resimler,
e) Özet,
f) Başvuru harcının ve ücretinin ödendiğini gösterir belge,
ile birlikte Türk Patent Enstütüsü'ne başvuruda bulunulur.
Başvuru dilekçelerinde;
a) Buluş başlığı,
b) Başvuruyu yapan veya yapanlar ile ilgili bilgiler; Adı, soyadı, uyruğu, adresi,
posta kodu, telefon numarası, fax numarası, ülkesi,
c) Başvuru vekil aracılığı ile yapılıyorsa, vekile ait bilgiler; Adı, soyadı, uyruğu,
adresi, posta kodu, telefon numarası, fax numarası, ülkesi,
d) Başvuru sahibi veya vekilinin referans numarası,
e) Rüçhan hakkı talep ediliyorsa, rüçhan başvurusuna ait bilgiler; Rüçhan ülkesi,
tarihi ve numarası,
f) Buluşu yapan ile ilgili bilgiler; Adı, soyadı, uyruğu, adresi,
g) Başvuruyu yapan buluşu yapan değilse, başvuru hakkının ne şekilde elde edildiğinin
belirtilmesi,
h) Başvuru önceki tarihli bir patent veya faydalı model başvurusu ya da patent veya
faydalı model belgesi ile ilgili ise önceki tarihli başvuru veya belgeye ilişkin
bilgiler; Tarihi, numarası, bölünmüş başvuru, ek patent,
ı) Tarifname,özet ve resimlerin sayfa sayısı, istemlerin sayısı,
j) Başvuruyu yapanın veya vekilin imzası ve tarih,
k) Uluslararası tasnif sınıf veya sınıfları
yer almalıdır.
İngilizce veya Fransızca veya Almanca dillerinden biri ile verilecek olan Tarifname,
buluş konusunu en iyi şekilde ve eksiksiz olarak açıklayan yazılı bir metin olup,
patent konusu olan buluşun tüm özelliklerini hiç bir şey gizlemeden eksiksiz olarak
açıklamalıdır. Tarifname metni, buluş konusunun ilgili olduğu teknik alanda uzman
olan bir kişi tarafından, buluşun uygulanabilmesini sağlayacak nitelikte açık ve
yeterli yazılır ve sırasıyla:
a) Buluş başlığı,
b) Buluşun ilgili olduğu teknik saha ve tekniğin bilinen durumu,
c) Buluşun çözümünü amaçladığı teknik problemler,
d) Resimlerin açıklanması,
e) Buluşun açıklaması ,
f) Buluşun sanayiye uygulanma biçimi ,
bölümlerini kapsar.
Gazi Mahallesi'nde bulunan kendisine ait küçük atölyede saz yapan, aynı zamanda
matkap, rende ve testere gibi aletlerin de tamirini yaparak geçimini sağlayan Adil
Öcek, kendi tasarımıyla bir saz yaptı. Öcek'in "Enteresan" adını verdiği sazın kısa
saplı tarafı 19, uzun saplı tarafı ise 24 perdeden oluşuyor. Sazına patent alarak
seri üretime geçmek isteyen Öcek, müzik otoritelerinden yardım bekliyor.
Sazın Türk kültürünün ve Türk Halk Müziği'nin ana çalgılarından biri olduğunu belirten
Adil Öcek, "Kendi tasarımım olan bu saz ile kültürümüze ve Türk Halk Müziği'ne hizmet
etmekten büyük gurur duyarım. Ancak ilgi ve desteğe ihtiyacım var. Müzik otoriteleri
gereken desteği verirse sazıma patent alarak seri üretime geçmek istiyorum" dedi.
Yazılım Projelerine Nasıl Patent alınır?
A) Ticari sırrı olmayan olmayan programları söz konusu olduğunda alenileşmiş olsun
ya da olmasın bilgisayar programlarının belirleyici özelliklerini taşıyan (kaynak
kodunun ilk yirmi beş ve son yirmi beş sayfası; eğer elli sayfadan az ise tümü),
herhangi bir araca gerek olmaksızın görülebilecek şekilde, varsa özel işareti ile
birlikte çoğaltılmış bir kopya,
B) Ticari sır içeren bilgiisayar programları söz konusu olduğunda ilk ve son yirmi
beş sayfalık ticari sırlar bloke edilmiş şekilde kaynak kodu veya bloke edilmeksizin
ilk ve son on sayfası veya amaç kodunun ilk ve son yirmi beş sayfası ile kaynak
kodunun herhangi bir on veya daha fazla ardışık sayfası veya elli sayfadan kısa
uzunluktaki programlar için ticari sırlar bloke edilerek tüm kaynak kodu,
C) Yeniden düzenlenmiş olan bilgisayar programları söz konusu olduğunda düzeltmeler
ilk ve son yirmi beş sayfada yer alıyorsa (2) numaralı alt bentte düzenlenen seçeneklerden
biri, değilse; bloke edilmemiş şekilde kaynak kodunun düzeltmelerin de bulunduğu
yirmi sayfası veya bazı bölümler bloke edilerek düzeltmelerin yer aldığı elli sayfası.