Patent Nedir
Buluş sahibinin buluş konusu ürünü belirli bir süre üretme, kullanma, satma veya
ithal etme hakkıdır. Bu hakkı gösteren belgeye de patent denir. Geleneksel terminoloji
ile sınai mülkiyet haklarının içinde önemli bir yer tutan ?patent hakkı, özellikle
teknoloji transferinin aracı olması bakımından gelişmekte olan ülkeleri daha çok
ilgilendiren maddi olmayan bir mala ilişkin haktır.
Buluş: tarım ve sanayideki herhangi bir spesifik sorunun çözümü olarak tanımlanır.
Faydalı Model Türkiyede ve dünyada yeni olan, sanayiye uygulanabilen
buluşların sahiplerine 10 yıl süre ile bu buluş konusu ürünü üretme ve pazarlama
hakkının tanınmasıdır. BİR BULUŞUN FAYDALI MODEL VERİLEREK KORUNABİLMESİ İÇİN GEREKLİ
KRİTERLER NELERDİR? *Yenilik, *Sanayiye uygulanabilirlik.
Patent alınma prosedürü
Patent başvurusu yapılmadan önce, başvuru sahibinin buluş konusu tekniği ile ilgili
olarak, Türk Patent Enstitüsüne başvurup patent araştırması yapması gerekiyor. Tekniğin
bilinen durumunun araştırılması, buluş sahibine, kendi buluşunu mevcut patentlerle
karşılaştırma, benzerlikleri ve farklılıkları görme imkanı sağlar. Başvuru sahibi
buluşunun yeni olup olmadığı konusunda genel bir fikre sahip olur. Böylece mevcut
teknoloji bilinerek yapılan bir patent başvurusunun reddedilme olasılığı azaltılmış
olur.
Patent/faydalı model belgesi başvurusunda bulunmak isteyenler, İstanbul'daki Agah
Patent Ofisi'ne şahsen ya da posta yoluyla başvurabilir. Patent/faydalı model başvurusunun
geçerli olabilmesi için;
Başvuru dilekçesi (1 nüsha), Buluş konusunu açıklayan tarifname (3 nüsha), Patentle
korunması istenilen buluşun unsur veya unsurlarını kapsayan istem veya istemler
(3 nüsha), Tarifnamede, istem veya istemlerde atıf yapılan resimler (3 nüsha), Özet
(3 nüsha), Başvuru ücretinin ödendiğini gösterir belge gerekli.
Buluşun açıklama metni yazılırken dikkate alınacak ana kriter, patent korumasının
açıklanan bilgilerle sınırlı olmalı. Tarifnamede açıklanmayan ve dolayısıyla sistemlerde
belirtilmeyen buluş iddiaları, açıklanmadığı için korunmaz. Ayrıca, daha ayrıntılı
bilgi için Patent/Faydalı Model Belgesi Başvuru Kılavuzunun edinilmesinde fayda
var.
Patent ile Faydalı Model Arasındaki Fark *Faydalı Modelde, tekniğin bilinen durumunun
aşılması kriteri aranmaz, *Koruma süreleri farklıdır, *Faydalı Model belgesine,
Ek Faydalı Model belgesi verilmez, *Araştırma ve inceleme işlemlerinin olmaması
nedeniyle patent verilmesine oranla faydalı model belgesinin verilmesi, hem zaman
hem de masraf açısından daha elverişlidir.
PATENT VE FAYDALI MODEL BELGESİ KORUMA SÜRELERİ KAÇ YILDIR? *İncelemeli patent 20
yıl, *İncelemesiz patent 7 yıl, *Faydalı model belgesi 10 yıl, süreyle korunur.
Patent Çeşitleri Patentler veriliş çeşitlerine göre aşağıdaki gibi sıralanabilir.
İncelemeli - İncelemesiz Patent Ek Patent Gizli Patent Ürün - Usül Patenti
İncelemeli - İncelemesiz Patent Patentlerin verilmesinde tercih edilen sisteme göre
ikiye ayırmak mümkündür.Başvuru sahibinin talebi üzerine TPE tarafından yenilik
incelemesi yaptırılmaksızın verilen patentler,incelemesiz patent olarak nitelendirilir.Buna
karşılık patent verilebilirlik şartları bakımından inceleme yapıldıktan sonra verilen
patentler ise incelemeli patent olarak nitelendirilir.
EK PATENT Patent konusu buluşu mükemmelleştiren veya geliştirilen asıl patentin
konusu ile bütünlük içinde bulunan buluşların korunması için verilen patentler,ek
patent olarak anılır.Ek patentler asıl patentin konusu olan buluşu geliştiren ve
onunla bütünlük oluşturan buluşları koruma amacı güttüğünden ek patent konusu bağımsız
bir patent konusu olmayacağından bu buluşlara patent verilmesinde tekniğin bilinen
durumunun aşılması söz konusu değildir. Ek patent başvurusu başvuranın talebi üzerine
her zaman bağımsız bir patent konusuna dönüştürülebilir.
GİZLİ PATENT Milli savunma menfaatleri nedeniyle gizlilik prosedürüne uyularak verilen
ve gizli patent siciline kaydedilen patentler,gizli patent olarak nitelendirilir.
Kural olarak Tpe tarafından önceden açıklanmasına karar verilmemişse bir patent
başvurusunun içeriği başvuru tarihinden itibaren iki ay süre ile gizli tutulur.Gizlilik
süresi 5 aya kadar uzatılabilir.
GİZLİ PATENT Başvuru sahibine yapılan gizlilik bildiriminden sonra başvuru sahibi
buluş hakkında bilgi sahibi olmayan kişilere bilgi vermekten kaçınmakla yükümlüdür.
Gizli patentlere yıllık ücret ödeme yükümlülüğü yoktur.Ayrıca patent sahibi patentin
gizli tutulduğu süre içerisinde devletten tazminat isteyebilir.
ÜRÜN-USUL PATENTİ PatKHK de patentler ürün ve usul patenti olarak ikiye ayrılır.Ürün
patenti ortaya çıkan neticeye değil neticeyi gerçekleştiren maddi varlığa yani ürüne
verilir.Buna bağlı olarak ürün patentine verilen hak koruma koruna altına alınmış
ürün ile üretilen ürünleri kapsamaz. Usul patentinde ise asıl unsur bir ürünü veya
neticeyi meydana getiren yöntemlerdir.Usul patentinde önemli olan yöntemdir yöntem
ile ortaya çıkan neticelerdir.
PATENT VERİLEMEYECEK KONULAR VE BULUŞLAR
Aşağıda sayılanlar buluş niteliğinde olmadıkları için patent verilerek korunamazlar:
- Keşifler, bilimsel teoriler, matematik metotları,
- Zihni, ticari ve oyun faaliyetlerine ilişkin plan, usul ve kurallar,
- Edebiyat ve sanat eserleri, bilim eserleri, estetik niteliği olan yaratmalar,
- Bilginin derlenmesi, düzenlenmesi, sunulması ve iletilmesi ile ilgili teknik yönü
bulunmayan usuller,
- İnsan ve hayvan vücuduna uygulanacak teşhis ve tedavi usulleri ile cerrahi usuller.(Bu
usullerin herhangi birinde kullanılan terkip ve maddeler ile bunların üretim usulleri
hariç.)
- Aşağıda belirtilen buluşlar da patent verilerek korunamazlar: Konusu kamu düzenine
veya genel ahlaka aykırı olan buluşlar, Bitki veya hayvan türleri veya önemli ölçüde
biyolojik esaslara dayanan bitki veya hayvan yetiştirilmesi usulleri.
- Başvuru İçin Gerekli Belgeler -Başvuru dilekçesi, -Tarifname, Buluşun tüm özellikleri
buluş konusunun ilgili olduğu teknik alanda uzman olan kişi tarafından, buluşun
uygulanabilmesini sağlayacak nitelikte açık ve ayrıntılı yazılır.Tarifname sırasıyla;
buluş başlığı, buluşun ilgili olduğu teknik saha ve tekniğin bilinen durumu, buluşun
çözmeyi amaçladığı teknik problem, resimlerin açıklanması, resimlerden yararlanarak
buluşun açıklanması, buluşun sanayiye uygulanma biçimi şeklindeki alt bölümleri
kapsar.
- İstem veya İstemler, Buluşun patentle ya da faydalı modelle korunması istenilen
unsurları tanımlar.Her istem açık ve öz olarak yazılır.İstem veya istemler tarifnamede
tanımlanan buluşun kapsamını aşamaz Özet, Özetin başında buluş başlığı yer almalıdır.Özet
sadece teknik bilgi verme amacına hizmet eder; tarifname, istemler, eğer varsa resimlerde
bulunan temel özellikleri içerir.Buluşun ilişkili olduğu teknik sahayı bildirir.Özet
kısmı anlatımın izin verdiği ölçüde kısa olmalı, Tercihen 50 ila 100 kelimeden oluşmalıdır.
- Resimler, Buluş konusu makine, cihaz, ürün ve yöntemin tarifnamede açıklanması resimleri
gerektiriyorsa, yazılı kısım içermeyen,siyah-beyaz,teknik resim kurallarına uygun
olarak çizilmiş resimler başvuruda yer alabilecektir. Vekaletname (imza + kaşelenmiş
olarak noter onaysız).
- Patent Belgesi Alma Süreci Patent alabilmek için 3 yol izlenebilir: 1) ulusal patent
başvurusu yapmak (klasik yöntem), 2) Uluslar arası başvuru yapmak (Patent İşbirliği
Antlaşması vasıtasıyla), 3) Bölgesel Patent başvurusu yapmak (Avrupa Patenti başvurusu,
Avrasya Patenti başvurusu gibi)
- Ulusal patent alabilmek için, ulusal ofislere (Türkiyede Türk Patent Enstitüsü)
veya Dünya Ticaret Örgütünün üyesi olan her hangi bir ülkeye başvuru yapılabilir.
Yapılan başvuru ilgili ülkenin dilinde hazırlanmış olmalıdır ya da başvuru farklı
bir dilde yapıldıysa bile, belirli bir süre içinde ilgili ülkenin diline çevrilip
düzenlenmelidir. (Türkiyede bu süre 1 aydır). Ayrıca klasik başvuruda dikkate alınması
gereken bir diğer nokta da, başvuru yaptığınız ülkenin vatandaşı değil iseniz, o
ülkede sizi temsil edecek bir vekil tutma zorunluluğudur. Ayrıca minimum standartlar
aynı olmasına rağmen, her ülke patent ofisinde şekli incelemeye tabi tutulan başvurular,
farklı uygulamalara maruz kalabilir.
- Patent prosedüründe şekli incelemeden sonraki iki ana safha da, yapılan başvuru
için araştırma ve incelemenin yapılmasıdır. Araştırmada başvuru konusu hakkındaki
tekniğin bilinen durumuna bakılır. İncelemede ise, buluş konusu hakkındaki tekniğin
bilinen durumu ile buluş karşılaştırılarak, başvurunun patentlenebilirlik kriterlerinin
sahip olup olmadığı değerlendirilir. Klasik yolda araştırma ve inceleme ulusal ofisler
tarafından yapılmaktadır. Birden çok ülkede patent alınmak istenilmesi durumunda,
her bir ülke için, şekli şartların yerine getirilmesi, araştırma ve incelemenin
her bir ülkede ayrı ayrı yapılması gerekmektedir.
- Patent alabilmek için izlenebilecek ikinci yol Uluslar arası Patent İşbirliği Antlaşması
kanalıyla başvuru yapmaktır. Bu yolla yapılan başvurularda, tek bir başvuruyla antlaşmaya
üye ülkelerin her birinde patent alabilme olanağı vardır. (Yaklaşık 120 ülke). PCT
(Patent Cooperation Treaty) iki safhadan oluşmaktadır. 1) Uluslara arası safha ki
bu safhada şekli inceleme, araştırma ve istenirse inceleme ulusları ofis tarafından
yapılmakta veya yaptırılmaktadır. 2) Ulusal safha ki burada başvuru sahibi uluslar
arası safhada hazırlanmış olan araştırma (1.kısım) veya inceleme (2.kısım) raporu
ile patent koruması istediği ülkelere giriş yapar.
- Çok sayıda ülkede patent alınması düşünülüyorsa, klasik yolla patent almaya göre
avantajları vardır. Başvuru sahibine zaman kazandırır, birden çok ofisin şekli gereklilikleri
sağlamak yerine (birbirinden farklılıklar gösterebilmektedir), tek bir şekli incelemeye
tabi tutulur. Ayrıca, hazırlanan araştırma ve inceleme raporları ulusal safhada
antlaşmaya taraf ülkeler tarafından kabul edilir ki bu da patent alma maliyetini
önemli ölçüde düşürmektedir.
- Burada şu belirtilmelidir ki, PCT başvuran işlemlerini kolaylaştıran bir patent
alma yöntemidir, patentin verilmesi yine ulusal safhada ulusal ofisler tarafından
verilen bir karardır.
- Patent almak için üçüncü bir yol bölgesel patent ofislerine başvurusu yapmaktır.
Bölgesel patent ofislerinden alınan patentler, yine şekli incelemeye, araştırma
ve inceleme safhalarına tabidirler. İnceleme raporu olumluysa, yani başvuru patentlenebilirlik
kriterlerine sahipse, patent o bölgesel ofise taraf olan, başvuru sahibi tarafından
seçilen ülkeler için verilir. Türkiye Avrupa Patent Sözleşmesine Kasım 2000 yılından
bu yana tarafdır. Türkiye veya antlaşmaya taraf herhangi bir ülkeye veya Avrupa
Patent Ofisinin kendi birimlerine başvuru yapılarak, antlaşmaya taraf ülkelerde
patent koruması alınabilir.
- Patent başvuru sahibi, başvuru yapmadan önce ürünü için pazar olarak gördüğü ülkelerin
sayısı, yeri gibi faktörleri göz önüne alarak yukarıdaki yollardan birini veya uygun
olanlarını tercih edebilir.